Vụ việc liên quan đến 1.480 trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất tại khu vực Đông Hòa và Sông Cầu, tỉnh Phú Yên trước đây, nay thuộc tỉnh Đắk Lắk. Theo thông tin được cơ quan chức năng và báo chí phản ánh, các hồ sơ phát sinh vướng mắc từ nhiều năm trước; việc tạm dừng đăng ký biến động khiến người dân gặp khó khăn khi thực hiện các quyền như chuyển nhượng, thế chấp, tách thửa và các giao dịch khác theo quy định.
Nhà ở và khuôn viên đất có dấu hiệu bỏ trống, cỏ cây mọc um tùm tại khu vực phát sinh vướng mắc về giao dịch đất đai.Tình trạng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng đất mà còn làm hạn chế khả năng khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai. Nhiều hộ gia đình chưa thể thực hiện các giao dịch cần thiết để đáp ứng nhu cầu nhà ở, sản xuất, kinh doanh hoặc giải quyết khó khăn tài chính.
Theo thông tin tại cuộc họp triển khai kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, trong tổng số 1.480 trường hợp, khu vực Đông Hòa trước đây có 1.156 trường hợp, Sông Cầu có 324 trường hợp. Các hồ sơ được phân thành 6 nhóm để áp dụng phương án xử lý phù hợp với tình trạng pháp lý, quy hoạch sử dụng đất tại thời điểm chuyển mục đích và quy hoạch hiện nay.
Hiện trạng một căn nhà tại khu vực có hồ sơ đất đai cần được rà soát, phân loại và xử lý.Việc phân nhóm là cơ sở để cơ quan chức năng xem xét từng trường hợp, tránh áp dụng một cách xử lý chung cho những hồ sơ có tình trạng pháp lý khác nhau. Đối với các trường hợp trước đây phù hợp quy hoạch và hiện nay tiếp tục phù hợp, phương án được thông tin là xem xét giữ ổn định quyết định đã ban hành, bảo đảm quyền của người sử dụng đất theo quy định. Với trường hợp trước đây chưa phù hợp nhưng hiện nay đã phù hợp, cơ quan chức năng thực hiện các bước xử lý quyết định, giấy chứng nhận đã cấp và hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục theo phương án được thống nhất.
Đối với trường hợp chỉ một phần diện tích phù hợp quy hoạch đất ở, việc xem xét cấp lại giấy chứng nhận và xác định nghĩa vụ tài chính được phân định theo phần diện tích phù hợp. Những trường hợp không còn phù hợp quy hoạch được xem xét xử lý theo tình trạng pháp lý, trong đó có phương án thu hồi giấy chứng nhận đã cấp không đúng, hoàn trả khoản tiền người dân đã nộp và hướng dẫn thực hiện thủ tục theo quy định. Các trường hợp đã chuyển nhượng cũng được xem xét riêng nhằm bảo đảm quyền của người sử dụng đất và xử lý trách nhiệm liên quan theo quy định pháp luật.
Người dân cung cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, mong muốn sớm được giải quyết vướng mắc để thực hiện các quyền hợp pháp.Điểm đáng chú ý trong quá trình triển khai là yêu cầu rà soát, phân loại và giải quyết theo từng nhóm, không chờ toàn bộ hồ sơ được xử lý đồng thời. Những trường hợp đã xác định rõ căn cứ pháp lý, phù hợp quy hoạch và đủ điều kiện thực hiện quyền của người sử dụng đất được ưu tiên xem xét trước. Cách làm này góp phần đẩy nhanh tiến độ, đồng thời bảo đảm việc tháo gỡ được thực hiện đúng quy định, không làm phát sinh rủi ro pháp lý.
Người dân cùng rà soát, trao đổi hồ sơ, giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất.Để bảo đảm tiến độ và thống nhất trong tổ chức thực hiện, UBND các xã, phường có trách nhiệm rà soát, phân loại, xác định cụ thể từng nhóm hồ sơ và công khai danh sách để người dân biết, phối hợp. Các trường hợp đủ điều kiện được chuyển đến cơ quan đăng ký đất đai để thực hiện thủ tục tháo gỡ biện pháp ngăn chặn và giải quyết các quyền của người sử dụng đất theo quy định.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk được giao làm đầu mối hướng dẫn chuyên môn, cung cấp biểu mẫu và phối hợp xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh có trách nhiệm tiếp nhận danh sách các trường hợp đã được địa phương xác định đủ điều kiện, khẩn trương thực hiện các thủ tục thuộc thẩm quyền.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn yêu cầu các địa phương không để chậm trễ trong khâu rà soát, phân loại; ưu tiên giải quyết những trường hợp đã rõ căn cứ pháp lý, đồng thời xử lý linh hoạt từng hồ sơ nhưng phải bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai.
Theo kế hoạch, các xã, phường phải hoàn thành việc rà soát, phân nhóm và công khai danh sách trước ngày 15/11/2026; các nhiệm vụ xử lý, trong đó có việc tháo gỡ biện pháp ngăn chặn giao dịch, điều chỉnh giấy chứng nhận hoặc hoàn trả tiền theo từng trường hợp, được triển khai theo các mốc tiến độ cụ thể. Toàn bộ nhiệm vụ được yêu cầu hoàn thành trước ngày 15/12/2026.
Việc tập trung xử lý gần 1.500 hồ sơ đất đai tồn đọng tại Đắk Lắk có ý nghĩa thiết thực trong việc tháo gỡ khó khăn kéo dài, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai. Qua vụ việc cho thấy, việc rà soát đầy đủ hồ sơ, đối chiếu quy hoạch, xác định đúng căn cứ pháp lý và phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan là yêu cầu quan trọng để giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế phát sinh khiếu nại và khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội./.